Przejdź do treści
Kontakt

Czym się zajmujemy / Ocena obciążenia układu mięśniowo-szkieletowego

Ocena obciążenia układu mięśniowo-szkieletowego

Ocena ergonomiczna ma pokazać, co w rzeczywistej pracy obciąża pracownika i jaki element procesu trzeba zmienić. Sama informacja, że detal waży kilkanaście kilogramów, nie wystarcza. Znaczenie mają również wysokość pobrania, zasięg, skręt tułowia, sposób chwytu, częstotliwość, droga przenoszenia oraz czas utrzymywania pozycji.

Ocena obciążenia pracownika podczas ręcznego transportu

Jedna nazwa usługi, różne problemy na stanowisku

Obciążenie układu mięśniowo-szkieletowego może wynikać z zupełnie różnych sytuacji. Pracownik podnosi ciężki element kilka razy na godzinę, wykonuje setki krótkich ruchów ręką, utrzymuje narzędzie w niewygodnej pozycji albo przez większość zmiany pracuje z pochylonym tułowiem. Każdy z tych problemów wymaga innych danych i może prowadzić do innego rozwiązania.

Podnoszenie i odkładanie. Zbieramy masę i wymiary przedmiotu, wysokość pobrania oraz odkładania, odległość od ciała i częstotliwość. Sprawdzamy, czy urządzenie przejmie cały ruch w rzeczywistej strefie pracy.

Pchanie, ciągnięcie i transport. Opisujemy masę lub opór, trasę, nawierzchnię, progi, pochylenia, zakręty i liczbę cykli. Rozwiązanie musi działać na całej drodze ładunku, nie tylko w jednym punkcie.

Praca powtarzalna. Analizujemy tempo, zakres ruchu, używaną siłę, czas trwania i odpoczynek. Wynik pokazuje, który etap procesu trzeba zautomatyzować, podeprzeć albo przeorganizować.

Pozycja wymuszona albo statyczna. Oceniamy ustawienie poszczególnych części ciała, czas utrzymywania pozycji, zasięg i wysokość roboczą. Na tej podstawie można sprawdzić, czy zmiana geometrii stanowiska usuwa przyczynę obciążenia.

Duży wysiłek w ciągu zmiany. Chronometraż czynności i dane o pracy pozwalają ustalić, czy projekt wymaga oceny wydatku energetycznego zamiast OUMS albo obok niej.

Ocena obciążenia układu mięśniowo-szkieletowego nie jest tym samym co ocena wydatku energetycznego. Pierwsza rozkłada pracę na pozycje, ruchy, siły i warunki wykonywania czynności. Druga opisuje koszt fizjologiczny pracy w ciągu zmiany. W zależności od inwestycji potrzebne może być jedno opracowanie albo oba.

Metodę wybieramy po rozpoznaniu czynności

Dokumentacja programu pozwala zastosować dowolną metodę, pod warunkiem że ocena zawiera wymagane dane i została wykonana przez osobę posiadającą odpowiednią wiedzę. To ważne rozróżnienie: nie zaczynamy od skrótu metody, lecz od pytania, jaki rodzaj obciążenia trzeba ocenić.

Metody obserwacyjne mogą opisywać pozycję całego ciała, pracę kończyn górnych, podnoszenie, obciążenie statyczne albo ruchy powtarzalne. OWAS, REBA, RULA i inne narzędzia nie są zamiennikami używanymi według uznania. Każde porządkuje inny zestaw danych i ma własne ograniczenia. Jeżeli stanowisko łączy kilka odmiennych czynności, jedna metoda może nie wystarczyć do opisania całego problemu.

W dokumencie podajemy nazwę i zasady zastosowanej metody, a wynik przedstawiamy dla ocenianych czynności i stanowisk. Końcowa liczba albo kategoria nie zamyka analizy. Trzeba wskazać, co ją tworzy: masa, zasięg, wysokość, skręt, częstotliwość, pozycja czy organizacja przepływu materiału. To właśnie ten element ma zmienić inwestycja.

Chronometraż obejmuje całą zmianę

Materiał wejściowy zawiera nazwy czynności wykonywanych podczas całej zmiany roboczej, czas każdej z nich, wymiary i masę przemieszczanych przedmiotów oraz opis pozycji ciała. Dokumentacja programu wymaga co najmniej sześciu czynności i wizualizacji sposobu ich wykonywania, poza przerwą oraz przygotowaniem pracownika i stanowiska.

Nie wybieramy wyłącznie najbardziej obciążającego momentu. Trzeba wiedzieć, jak duży udział ma on w całym dniu pracy i co dzieje się pomiędzy cyklami. Przy ręcznym transporcie obserwujemy całą drogę ładunku: pobranie, uniesienie, przeniesienie, obrót, odłożenie i powrót. Przy pracy powtarzalnej zapisujemy tempo oraz czas odpoczynku. Dla pozycji statycznej znaczenie ma nie tylko ustawienie ciała, lecz także czas jej utrzymywania.

Jeżeli zadania różnią się pomiędzy zmianami, wariantami produktu albo sezonami, określamy, które warunki reprezentują projekt. Fotografie i opis pozwalają później odtworzyć stanowisko oraz porównać je z pracą po wdrożeniu rozwiązania.

Wynik przekładamy na wymagania dla urządzenia

Manipulator powinien przejąć określoną masę i ruch w odpowiedniej strefie. Chwytak musi odpowiadać kształtowi, powierzchni i sposobowi pobierania detalu. Stół podnośny powinien utrzymywać materiał w zakresie wysokości, który ogranicza schylanie. Wózek albo ciągnik musi pasować do trasy, nawierzchni, progów i miejsca manewrowania.

Te parametry zapisujemy przed wysłaniem zapytania do dostawców. Dzięki temu oferty opisują to samo zadanie i można je porównać. Sprawdzamy również, czy urządzenie zmieści się przy stanowisku, współpracuje z maszyną i nie wprowadza dodatkowej czynności, która przeniesie problem w inne miejsce procesu.

Ocena powinna zawierać opis proponowanych zmian oraz prognozę ograniczenia obciążenia. Nie obiecujemy wyniku bez analizy. Wskazujemy, które czynności mają zostać przejęte lub zmienione i jak wpłynie to na masę, zasięg, pozycję, częstotliwość albo czas ekspozycji. Następnie porównujemy te założenia z ofertą i zakresem inwestycji ergonomicznej.

Po wdrożeniu oceniamy rzeczywistą pracę

Ocena powykonawcza musi być wykonana tą samą metodą co materiał wejściowy. Obserwujemy normalną pracę z typowym obciążeniem, a nie demonstrację urządzenia bez procesu. Porównanie pokazuje, które czynności zmieniły się zgodnie z projektem i czy pozostały elementy wymagające korekty organizacji pracy.

Jeżeli urządzenie ograniczyło podnoszenie, ale wprowadziło długotrwałe sięganie albo nowy etap ręcznego pozycjonowania, dokument powinien to pokazać. Celem jest poprawa całej pracy, nie korzystny wynik wybranego fragmentu. Wynik oceny włączamy również do aktualnej oceny ryzyka zawodowego, aby dokumentacja stanowiska odpowiadała rozwiązaniu faktycznie używanemu w zakładzie.

Zakres pracy Open Qualis

Ustalamy stanowiska i warianty pracy, przygotowujemy obserwację oraz chronometraż, dobieramy sposób oceny i przekładamy wynik na wymagania dla planowanej inwestycji. Następnie sprawdzamy spójność koncepcji i ofert, a po realizacji planujemy ocenę powykonawczą oraz dokumenty potrzebne do odbioru.

Do wstępnej analizy przygotuj opis czynności, fotografie lub krótki film, dane o masie i wymiarach materiałów oraz informację o planowanym zakupie. Jeżeli Twoja firma ma wcześniejszą ocenę, sprawdzimy, czy opisuje aktualne warunki i czy można ją uzupełnić zamiast przygotowywać od początku.

Pełny tok decyzji opisuje poradnik ocena obciążenia do projektu ergonomicznego. Przed przygotowaniem dokumentacji warto też sprawdzić, jak dobrać metodę i jakie elementy powinna zawierać ocena, jak oceniać jej aktualność oraz kiedy potrzebna jest ponowna ocena po zakupie sprzętu. Zastosowanie tego podejścia pokazują dwie różne realizacje: transport między kondygnacjami w AGA-JAN BIS oraz regulowane stoły i porównanie OWAS w MED-JAR.

Pokaż nam stanowisko i planowaną zmianę.

MED-JAR — projekt w praktyce

Zakres inwestycji, wartość projektu i efekt potwierdzony po jego realizacji.

Regulowane stanowisko rehabilitacyjne wdrożone w projekcie MED-JAR

MED-JAR

Dofinansowanie

25 000,00 zł

Wartość projektu

31 300,00 zł

Pracownicy objęci projektem

5

Ergonomia pracy przy pacjencie

Projekt objął cztery stoły z elektryczną regulacją wysokości. Zakres wynikał z analizy wymuszonych pozycji ciała pielęgniarek i rehabilitantów podczas pracy przy pacjencie.

Kto odpowiada za projekt

Agnieszka koordynuje projekt i przepływ informacji. Katarzyna przygotowuje dokumentację BHP. Piotr analizuje warunki pracy i ryzyko. Wspólnie pracują na tym samym opisie stanowiska, inwestycji i kolejnych decyzji.

Poznaj zespół Open Qualis →

Zdobądź do 350 000 zł na inwestycję BHP Dofinansowanie może pokryć do 80% wartości projektu.

Planujesz zakup urządzeń, modernizację stanowisk lub instalację techniczną? Zgłoś inwestycję. Ocenimy możliwość dofinansowania, przygotujemy wymagane materiały i poprowadzimy projekt do rozliczenia.

Wysokość dofinansowania zależy od zakresu inwestycji, limitów właściwego działania i oceny wniosku.

Sprawdź swoją inwestycję

Porozmawiajmy o inwestycji w Twojej firmie.

Opisz problem, stanowiska i planowany zakup. Wrócimy z informacją, jak możemy poprowadzić dalsze prace.